Yüzyıllık Bir Optik Yanılsamadan Dimağ Değil Göz Sorumlu

MIT’den bilim kişileri, birebir renklere sahip olmalarına karşın üzerine düşen gölge nedeniyle biri açık renkli başkası koyu renkli görünen ...

Yüzyıllık Bir Optik Yanılsamadan Dimağ Değil Göz Sorumlu

MIT’den bilim kişileri, birebir renklere sahip olmalarına karşın üzerine düşen gölge nedeniyle biri açık renkli başkası koyu renkli görünen nesnelere sahip eşzamanlı parlaklık kontrastı denilen yaklaşık 100 yıllık bir optik yanılsamanın nasıl oluştuğunu belirlemek için bir seri deney gerçekleştirdiler. 

Bilim kişilerinin üzerine odaklandığı soru, optik illüzyonun dimağımızda mi yoksa gözlerimizin dimağımıza gönderdiği görsel datalar nedeniyle mi ortaya çıktığı sorusu oldu. Bilim kişilerinin gerçekleştirdiği üç deney bu optik yanılsamanın aslında gözlerde meydana geldiğini ortaya çıkardı. 

Konutun duvarındaki taşlar farklı renkte mi?

Yukarıdaki klasik optik yanılsama görselinde bulunan konutun duvarında oklarla işaretlenmiş iki taşın rengi kişilerin başının karışmasını sağlıyor. İşaretlenen taşlar farklı renkteymiş üzere görünse de aslında iki taş aynı renkte.

MIT’den bilim kişileri, optik yanılsama görselinin gizemini çözmek için üç farklı deney gerçekleştirdiler. Yapılan birinci deneyde, ABD’deki çalışmaya katılan lisansüstü talebelerden görseldeki taşların göreceli parlaklığını nasıl gördükleri soruldu. 

Optik yanılsamanın nasıl çalıştığını bulmak için üç farklı deney yapıldı

2. deneyde ise iştirakçilere tekrar birebir görsel gösterildi. Lakin bu sefer iştirakçilerin bir gözünü kapatmaları istendi. Bu deney sırasında iki gözüyle de munfasıl farklı bakan iştirakçilerin karşılıklarından yola çıkılarak optik yanılsamanın iki gözün birlikte ortaya çıkardığı bir yanılsama mı yoksa bir gözden kaynaklanan bir yanılsama mı olduğu anlaşılmaya çalışıldı. 

Bilim kişileri, 2. deneyin ahir optik yanılsamanın gözün içinde bulunan, doğuştan gelen bir güdüden geldiğine karar verdiler. Lakin bu tezi kanıtlamak için üçüncü bir deney daha yapıldı. Üçüncü deneyde öbür iki deneyden hayli farklı iştirakçilerle gerçekleştirildi. 

Ameliyatla görme yetisini kazanan evlatlar da optik yanılsamaya kandı

Bu optik illüzyonda A ve B formunda isimlendirilen karelerin ikisi de gri renkte olmasına karşın B karesi beyaz renkte görülüyor.

Üçüncü deney, doğuştan görme mahzuru olan lakin ameliyatla görme yetisini kazanan Hindistan’dan evlatlar üzerinde yapıldı. Araştırmacılar, üçüncü deneyi optik yanılsamanın insanların deneyimlerinden elde ettikleri birikim sonucunda mı yoksa doğuştan gelen güdülerle mi ortaya çıktığını belirlemek için gerçekleştirdiler. Gerçekleştirilen üçüncü deneyde görme yetisini ameliyatla kazanan evlatların, tıpkı onlarca yıldır görmeye devam eden beşerler üzere optik yanılsamaya kapıldıkları görüldü. 

Çalışmaya katılan araştırmacılardan Pawan Sinha, “Hindistan’da vazifesi doğuştan katarakt üzere önlenebilir körlük cinslerinden muzdarip evlatları tedavi etmek olan Prakash Girişimi isimli bir çalışma yürütülüyor” dedi. Katarakt, körlüğün önde gelen nedenlerinden biridir. Kataraktın sebep olduğu körlük, yeni bir lensin yerleştirildiği düşük maliyetli bir ameliyatla giderilebiliyor. 

MIT’den bilim kişilerinin gerçekleştirdiği üç deney -özellikle de üçüncü deney- parlaklık üzerinden gerçekleşen optik yanılsamaların dimağdan değil gözden kaynaklandığını gösteriyor. Üç deneyde gelecekte optik yanılsamalarla ilgili yapılacak çalışmaların cevaplayacakları soruları sınırlamayı başarmış görünüyor. 

Gerçekleştirilen deneyler farklı nesnelerinin göreceli parlaklığına ait algımızın iki gözümüzde munfasıl ayrı oluştuğunu gösteriyor. Araştırmacılar, yanılsamanın retinada oluştuğunu düşünüyorlar.